Osteoporoza,(łac. osteoporosis) czyli zrzeszotnienie kości jest to zanik kości objawiający się zmniejszeniem gęstości utkania kostnego ( ubytek masy ), ścieńczeniem korowej warstwy kości, zatarciem ich struktury beleczkowej. Najczęściej występuje u osób starszych. Za przyczynę osteoporozy uważa się zaburzenia w wydzielaniu hormonów płciowych(klimakterium) i hormonów kory nadnerczyy, niedobór białka, ujemny bilans białkowy. Kości stają się łamliwe, dochodzi do zniekształceń trzonów kręgowych, które robią się niższe i dwuwklęsłe.Diagnostyka opiera się na densytometrii polegającej na prześwietlaniu kości podwójną wiązką Rtg oraz komputerowej analizie otrzymanych danych, prowadzącej do określenia gęstości kości. Leczenie polega na podawaniu witaminy D, preparatów hormonalnych, soli wapnia.

        Osteoporoza jest metaboliczną chorobą kości prowadzącą do zwiększonego ryzyka złamań. Jest chorobą o zasięgu światowym, występującą we wszystkich społeczeństwach, w różnych regionach geograficznych. Klinicznymi jej objawami są złamania kości i wynikające z nich powikłania. Rozpoznanie osteoporozy oparte jest na wystąpieniu złamania, ale poprzedza go wieloletni, bezobjawowy proces ubytku masy kostnej. Coraz więcej środków i wysiłków dotyczących przeciwdziałań osteoporozie ukierunkowanych jest na szeroko zakrojone działania profilaktyczne. Coraz szerzej wykorzystywane są możliwości wynikające z wczesnej diagnostyki osteoporozy związane z zastosowaniem densytometrów nowej generacji. Praktyczne wdrożenia dotyczą informacji odnośnie etiopatogenezy, metabolizmu budowy i przebudowy kości, a także czynników ryzyka. Szeroką oświatą zdrowotną są obejmowane środowiska służby zdrowia, leczący jak i leczeni, a do działań profilaktycznych włączani coraz aktywniej czynnie sami zainteresowani. W tej sytuacji na jak najszersze poparcie zasługują wszelkie próby popularyzacji zarówno wiedzy o osteoporozie, jak i środków praktycznych umożliwiających jej zapobieganie.

        Wapń jest niezbędny do mineralizacji kości oraz do szeroko pojętego metabolizmu ustrojowego. Homeostaza wapniowa ustroju powodująca, że we krwi znajduje się stała ilość wapnia (100 mg/1 surowicy) utrzymywana jest w sposób bardzo precyzyjny również wtedy, gdy przez dłuższy czas nie ma go w pożywieniu! Ażeby utrzymać stały poziom wapnia, również podczas niedoboru w dostarczanych pokarmach, organizm czerpie potrzebny pierwiastek z układu kostnego. Szkielet jest więc magazynem wapnia (99% soli wapnia ustrojowego), a proces odwapnienia kości występuje wówczas, gdy wraz z pożywieniem nie dostarcza się wystarczającej ilości tej substancji. Organizm potrzebuje określonej ilości wapnia, która może być w każdej chwili wykorzystana do wspomożenia prawidłowego funkcjonowania serca, układu krążenia, pracy mięśni, systemu nerwowego oraz do krzepnięcia krwi. Zbyt niski poziom wapnia we krwi może szybko doprowadzić do niebezpiecznych objawów manifestujących się tężyczką. Dotychczas przyjmowano, że ponad 90% chorych na osteoporozę stanowią kobiety, a tylko 10% mężczyźni. Wszystkie kobiety przechodzą menopauzę, a tylko pewna część choruje na osteoporozę. Zatem klimakterium nie może być jedynym czynnikiem wywołującym chorobę. U mężczyzn osteoporoza występuje rzadziej i w późniejszym wieku, ponieważ, po pierwsze: mają mocniejszą budowę kości i więcej masy kostnej, co jest związane ze specyfiką płci; po drugie: produkcja hormonów utrzymuje się w pewnym zakresie aż do późnej starości. Z tych względów diagnozowanie mężczyzn jest trudniejsze.

        Obecnie w krajach wysoko rozwiniętych wzrasta zarówno liczba zachorowań na osteoporozę, związana ze wzrostem przeciętnej długości życia, jak również wzrasta procent dotkniętych nią mężczyzn. Przyczyna tego trendu obserwowanego w Turcji, Polsce i krajach skandynawskich nie jest znana. U 10% kobiet pięćdziesięcioletnich, 50% sześćdziesięcioletnich i 100% osiemdziesięcioletnich można zauważyć w kręgosłupie objawy osteoporozy. Szacuje się, że co czwarta kobieta po 65 roku życia cierpi na osteoporozę w stadium wymagającym leczenia! W Niemczech dochodzi rocznie do 150 000 złamań kości (z czego 50 000 to złamania szyjki kości udowej), które spowodowane są zmianami w szkielecie związanymi z osteoporozą. W 78% dotyczy to kobiet, a w 22% mężczyzn. W Polsce odnotowuje się około 12 000 złamań szyjki kości udowej rocznie. Należy wspomnieć, że po złamaniu szyjki kości udowej pacjent przebywa w szpitalu przeciętnie około jednego miesiąca.